Kusukela kwesokunxele: uSolwazi Motshedisi Sebitloane, Dkt Atisha Maharaj, Dkt Mala Panday Kanye noSolwazi Suvira Ramlall.Ingosi Yewebhu YangoNcwaba Engezempilo Zabesifazane
Click here for English version
Izihloko ezibalulekile ngomdlavuza womlomo wesibeletho, ukukhulelwa okungahlelelwe, nokuba “ngowesifazane ophilayo” bekuyizihloko ebezidingidwa engosini yewebhu yezempilo yabesifazane ebihlelwe yiKholeji leSayensi yezeMpilo e-UKZN kugujwa Inyanga Yabesifazane.
Ibididiyelwa yiNhloko Yokubelethisa Nezifo Zabesifazane e-UKZN (O&G), uSolwazi Motshedisi Sebitloane, iwebhu ihlanganisa isethulo sikadokotela wabesifazane kanye nomfundisi ohlonishwayo we-O&G, uDkt Atisha Maharaj. Ekhuluma ngesu le-World Health Assembly lokusheshisa ukuqedwa komdlavuza womlomo wesibeletho njengento eyingozi empilweni yomphakathi, u-Maharaj uthe lesi sifo sisewumthwalo omkhulu ohlelweni lwezempilo lwaseNingizimu Afrika nakuba ongoti bezempilo sebehlonze ukuthi yiziphi izifo eziwudalayo, bakha umjovo wokulwa naso, iNingizimu Afrika inohlelo lokugoma (okuhlanganisa nokugoma i-human papillomavirus [HPV] kubafundi besifazane kusukela kuBanga lesi-4 kuya phezulu) kanye nezinqubo zokuhlola osekunesikhathi eside zasungulwa.
U-Maharaj uthe kuyethusa ukuthi ziya ngokwanda izinga lokuhlolwa komdlavuza womlomo wesibeletho, kanti abesifazane abangaphezu kwamaphesenti angu-50 bashona kungakapheli unyaka bexilongwa ngenxa yezinga eliphezulu abasuke bebhekene nalo. ‘Lokhu kudinga ukusukunyelwa ezingeni lomphakathi ukuze kwenziwe umphakathi wazi kabanzi ngezinsiza ezitholakalayo ukuze ukunqande lokho,’ kuxwayisa.
Ekhuluma ngokukhulelwa okungahleliwe kanye nesinqumo sokuvimbela inzalo, oyi-O&G Consultant e-King Dinuzulu Hospital Complex futhi oyiNhloko yoPhiko lokuHlelwa koMndeni, uDkt Mala Panday, uthe: ‘Ukukhulelwa okungahlosiwe kungezinye zezinkinga zempilo yomphakathi ezikhathaza kakhulu umhlaba wonke, hhayi nje emazweni ahola kancane, futhi kubeka umthwalo wezokuphila Kanye nezezimali kowesifazane ngamunye kanye nomphakathi wonkana.’
Uthe okujabulisayo wukuthi kule minyaka engama-20 edlule, izibalo zokushona komama zehle cishe ngengxenye eyodwa kwezintathu, kodwa lokhu akukalungi ngokwanele ngoba ngo-2019 cishe bangu-200 000 abesifazane abashona ngenxa yokukhulelwa nokubeletha - iningi lalabo abampofu, amazwe aholayo okuhlanganisa ne-sub-Saharan Africa, nokuthi okubuhlungu kakhulu ukuthi abaningi balaba besifazane abakhulelwe bebengahleliwe, kanti abanye bebengafunwa.
U-Panday uthe ukuvimbela inzalo kuyithuluzi elilula lezempilo lomphakathi elinamandla lokunciphisa ukukhulelwa okungahlosiwe kanye nokwenza ngcono imiphumela komama nezinsana ngokusiza abesifazane ukuba balinganisele isikhathi sokukhulelwa kwabo. ‘Indlela yokuvimbela inzalo inika abesifazane amandla futhi isekela ukuphishekela kwabo imfundo, ukuqashwa nokulingana ngokobulili, ngaleyo ndlela ithuthukise umnotho wezwe. Ukukhulelwa okungahleliwe kunemiphumela emibi kakhulu futhi ukuvimbela inzalo kubalulekile ukuze kuncishiswe lokhu. Ukuhlinzeka nje ngokuvimbela inzalo akwanele, sidinga ukuqonda izidingo zokuhlela umndeni ezingakafinyelelwa zabesifazane ukuze sithuthukise ukutholwa kwezingane. Siyathuthuka, nakuba kungenjalo ngokukhulelwa kwentsha. Masiqhubeke siqhubekele phambili, futhi sinendlela engcono yokuhlanganisa manje kunangaphambili, konke lokhu emzamweni wokuqinisekisa ukuthi wonke umuntu wesifazane angathola indlela ebafanele,’ kweluleka.
Iphonsela abesifazane inselelo yokuthi bazibheke ngaphakathi kwabo, isihloko sokugcina besisithi: Abesifazane Abomelele: Ukusuka Ekuthuthukisweni Kuya Ekuthuthukisweni esethulwe yi-Clinical Head of Specialised Psychiatry e-King Dinuzulu Hospital Complex, kanye noSolwazi Obambele KwezeNgqondo e-UKZN, uSolwazi Suvira Ramlall incwadi yakhe yakamuva ethi: Inpowerment: Ukwakha Ukuqina Kwengqondo Nokuziphatha, kwethulwa ngo-August 2023.
U-Ramlall uthe “owesifazane ophilayo”, ngokombono wakhe, ubonakala ‘ngokuzazi ngobunikazi bakhe besifazane kanye nezimfanelo zakhe, ethemba ukuthi ubuhlakani be-cosmic bamkhethele inkombandlela engcono nefaneleka kakhulu ukuze afeze izinhloso zakhe futhi afeze ikusasa lakhe.
‘Owesifazane owomelele akazami ukuba ngowesifazane ophumelelayo nje kodwa kunalokho uzama ukuba abe umuntu obalulekile nowezinga eliphezulu. Uchaza impumelelo yakhe hhayi ngezimpumelelo zakhe zomhlaba, kodwa ngokukhula kwakhe kwangaphakathi komuntu. Uyazi ukuthi ukuziphatha kwakhe kuyigugu nokuthi ithuluzi lakhe elinamandla kakhulu lokushintsha umhlaba ukuziguqula. Owesifazane ohlakaniphile wenza umlando wakhe kamufi nge-CV yakhe. Ngesikhathi efuna ukuqhekeza amadwala, efuna nokufinyelela ekujuleni kwenhliziyo yakhe ukuze afumane okuyigugu ngaye, Ebeka isisekelo esiqinile sempumelelo yakhe yasemhlabeni, uyazi ukuthi impilo yakhe yayikhona ngaphambili futhi izoqhubeka idlondlobala ngaphezu kweminyaka yakhe yokusebenza ngokusemthethweni. Ukubaluleka kwakhe akunqunywa wukudlula komsebenzi wakhe, isikhundla,igama analo kanye iziqu noma iholo, kodwa kuba yifa elizodlula kuye,’ kusho u-Ramlall.
Ekhuthaza abesifazane ukuthi bahlale bezihlola, u-Ramlall uthe: ‘Owesifazane onengqondo uphatha abanye ngokusekelwe ebuntwini bakhe, hhayi ukuthi bangobani, bangamenzela ini, noma yini angayithola njengembuyiselo. Njengoba evikelekile kubunikazi bakhe, ubona ubuntu bakhe bubonakala emehlweni abo bonke - ngaphandle kokubheka umehluko wangaphandle. Njengoba evikelekile ekuzithandeni kwakhe, ubonisa ukuzethemba emandleni akhe emvelo kangangokuthi asikho isikhala se-imposter syndrome, noma “iNdlovukazi B” syndrome.’
Izethulo zalandelwa isikhathi semibuzo nezimpendulo ezishukumisayo. Buka isemina lapha.
Umbhalo: Lunga Memela
Izithombe: Zithunyelwe



